Historia pieniądza na ziemiach polskich – „nowy Kałkowski” po 30 latach
Na przełomie listopada 2011 roku na półki księgarń trafiła długo oczekiwana książka „Historia pieniądza na ziemiach polskich” autorstwa Adama Dylewskiego. W publikacji wykorzystano również zbiory Gabinetu Numizmatycznego Mennicy Polskiej.
Jest to pierwsza od 30 lat (od czasu ostatniego wydania epokowej książki Tadeusza Kałkowskiego „Tysiąc lat monety polskiej”) tak obszerna i fachowa publikacja prezentująca historię polskiej monety od czasów pierwszych Piastów po współczesne monety i banknoty Narodowego Banku Polskiego.
Autorem „Historii pieniądza na ziemiach polskich” jest Adam Dylewski – autor kilkudziesięciu książek o tematyce historycznej oraz podróżniczej. Nad swoją najnowszą publikacją pracował nieprzerwanie ponad rok, zbierając skrupulatnie dotychczasowy materiał podejmujący temat historii monety polskiej. Dzięki wnikliwemu badaniu zgromadzonego materiału, autor opisał i przybliżył szerokiemu gronu odbiorców wiele „białych plam” polskiej numizmatyki. Bibliografia, licząca kilkaset pozycji numizmatycznych, jednoznacznie świadczy o tym, że Adam Dylewski bardzo poważnie i rzetelnie podszedł do tematu.
Ostatnie lata przyniosły wiele spektakularnych odkryć dotyczących historii numizmatyki polskiej. Wiele z nich znacząco wpłynęło na dotychczasowe poglądy na temat historii mennictwa polskiego. W opisywanej książce czytelnik może zapoznać się z najnowszymi wynikami badań numizmatycznych. Szczególnie interesująco przedstawia się tu rozdział dotyczący denarów pierwszych Piastów, który rozpoczyna się od prezentacji denara znanego pod nazwą „strzała na tle drzewa życia”, któremu to według najnowszych badań przypadło miano najstarszej polskiej monety, zapoczątkowującej dzieje i historię polskiego mennictwa (które de facto rozpoczęło się nie jak dotychczas sądzono w czasach Mieszka I, ale dopiero za panowania jego ojca Bolesława Chrobrego).
Cała książka, licząca 320 stron, została podzielona na 11 rozdziałów – każdy z nich opisuje poszczególne etapy z historii pieniądza na terenie ziem polskich. Pierwszy rozdział pt „Pieniądz na ziemiach polskich przed powstaniem państwa” przedstawia obce monety (greckie, rzymskie czy celtyckie), które we wczesnym średniowieczu trafiły nad Wisłę i Odrę. Wiele opisanych tu monet pochodzi ze skarbów odkrywanych na terenie dzisiejszej Polski. Kolejne rozdziały opisują okresy: denarowy, groszowy, talarowo-złotowy, pieniądz polski w okresie rozbiorów, pieniądz państw zaborczych, pierwsza wojna światowa i marka polska, okres międzywojenny, druga wojna światowa, złoty polski ludowej oraz złoty Trzeciej Rzeczypospolitej.
O randze książki „Historia pieniądza na ziemiach polskich” świadczy również fakt, iż recenzentem i konsultantem naukowym publikacji został wybitny znawca tematu prof. dr hab. Borys Paszkiewicz. Nieoceniona w powstawaniu tej książki była również pomoc merytoryczna wielu muzeów, domów aukcyjnych, instytucji oraz osób prywatnych. Swoje zbiory udostępniły m.in. Mennica Polska S.A. oraz Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A. Wiele fotografii monet i banknotów prezentowanych w książce pochodzi z aukcji tak znanych firm numizmatycznych jak Warszawskie Centrum Numizmatyczne, Antykwariat Numizmatyczny Pawła Niemczyka i Poznański Dom Aukcyjny. Lista wszystkich pozostałych osób i instytucji wspierających powstanie tej publikacji jest obszerna i możnaby wymieniać jeszcze długo.
Poza dużą wartością merytoryczną książki, jej ogromnym atutem jest szata graficzna. Cała książka utrzymana jest w nowoczesnej stylistyce, niespotykanej dotychczas w wydawnictwach numizmatycznych. Śmiało można powiedzieć, że „Historia pieniądza …” graficznie otwiera nowy rozdział i znacznie podnosi poprzeczkę dla innych wydawnictw o tematyce numizmatycznej.
Uzupełnieniem treści oraz szaty graficznej całej książki, są również doskonałej jakości zdjęcia. Wiele monet zaprezentowanych jest w znacznym powiększeniu, co pozwala czytelnikowi zapoznać się z najdrobniejszymi szczegółami monety. Każdy z prezentowanych wizerunków jest szczegółowo opisany – najbardziej interesujące elementy monety czy banknotu posiadają dodatkową legendę. W całej książce jest ponad 1 000 doskonałych fotografii w tym wielu bardzo rzadkich, często unikatowych eksponatów.
Książka, mimo iż podejmuje bardzo trudny temat jakim jest historia polskiego mennictwa, napisana jest łatwym i przystępnym językiem, dzięki czemu jej odbiorcą mogą być nie tylko wytrawni znawcy tematu, którzy pogłębią swoją dotychczasową wiedzę, ale również (a może przede wszystkim) wszyscy Ci, którzy do tej pory nie mieli zbyt dużej styczności z tematem. „Historia pieniądza na ziemiach polskich” to książka naukowa o popularnonaukowym charakterze.
Serdecznie polecam wszystkim tę książkę i gwarantuję, że będzie to najlepiej wydane 139,90 zł na książkę numizmatyczną – taka publikacja powstaje bowiem raz na kilkadziesiąt lat.
Informacje o książce:
Adam Dylewski, Historia pieniądza na ziemiach polskich, Warszawa 2011, wydawnictwo Carta Blanca, 320 stron, 255 x 355 mm, okładka twarda, cena detaliczna 139,90 zł.
Piotr Kosanowski, piotr_kosanowski(at)mennica.com.pl
