Historia Jazdy Polskiej: Ułan II Rzeczypospolitej Polskiej, 200 zł

Złota moneta 200 zł z wizerunkiem Ułana II RP wchodząca w skład serii Historia Jazdy Polskiej.

Awers:
U góry wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej. Nad orłem półkolem napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA. Po bokach orła oznaczenie roku emisji: 20-11. Pod orłem, z prawej strony, napis: 200/ZŁ. Poniżej orła stylizowane wizerunki: szabli z napisem „Honor i Ojczyzna” oraz fragmentu lancy. Pod lewą łapą orła znak mennicy: M/W.

Rewers:
Centralnie, na tle stylizowanych fragmentów zarysów wizerunków ułanów na koniach, stylizowany wizerunek trzymającego szablę ułana na koniu. U góry półkolem napis: UŁAN II RZECZYPOSPOLITEJ.

Projektant monety: Robert Kotowicz

W siłach zbrojnych II Rzeczypospolitej kawaleria była jednym z trzech głównych, obok piechoty i artylerii, rodzajów wojska.

Jej początki związane są z odrodzeniem państwa polskiego jesienią 1918 r. Pierwsze oddziały jazdy zostały sformowane na bazie polskich jednostek walczących na frontach I wojny światowej. Formalnie jazda dzieliła się na pułki ułanów, pułki szwoleżerów (nawiązujące do tradycji Legionów Polskich) oraz pułki strzelców konnych. W latach 1918–1921 jazda brała czynny udział w walkach o ustalenie granic państwa polskiego. W czasie wojny polsko–bolszewickiej odniosła wiele sukcesów, m.in. 31 sierpnia 1920 r. pod Komarowem, w ostatniej wielkiej bitwie kawaleryjskiej w światowej historii wojskowości, pokonała oddziały 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego.

Kawaleria była wojskiem przemieszczającym się konno, ale walczącym w szyku pieszym. Koń był jedynie środkiem lokomocji – w międzywojennej Polsce motoryzacja dopiero się rozwijała, a drogi były w złym stanie. Na podstawowe uzbrojenie kawalerzysty składały się karabinek oraz szabla. Podczas uroczystych wystąpień ułani wyposażeni byli w lance z proporczykami w barwach swej jednostki. Pomimo tego, że byli oni szkoleni we władaniu lancą, nie przewidywano użycia tej broni w boju. Szabla, będąca wręcz symboliczną bronią polskiego ułana, także miała już niewielkie walory bojowe, chociaż prowadzono prace nad jej udoskonaleniem. W rezultacie w 1934 r. wprowadzono do uzbrojenia kawalerii ostatnią na świecie opracowaną naukowo szablę bojową, którą produkowano w Hucie Ludwików. Kawaleria, poza uzbrojeniem indywidualnym, dysponowała bronią maszynową, karabinami przeciwpancernymi oraz moździerzami i artylerią. W walce miały ją wspierać samochody pancerne.

W przededniu II wojny światowej kawaleria była już przestarzałym rodzajem wojska. Dlatego też zapoczątkowano jej motoryzację – jako pierwsza została zreformowana 10 Brygada Kawalerii, którą podporządkowano dowódcy Broni Pancernej.

We wrześniu polscy ułani potrafili szybko i sprawnie się przemieszczać podczas starć z wrogiem. Toczyli walkę pieszo z wykorzystaniem karabinów i broni maszynowej, używając koni jako środka transportu. Doszło jednak do kilku szarż na wojska niemieckie – m.in. pod Krojantmi, Wólką Węglową i Krasnobrodem.

Witold Głębowicz Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie Fragment tekstu z folderu emisyjnego Narodowego Banku Polskiego.