Francisco Goya, 1 Dolar, Seria: Malarze świata

„Malarze Świata” to międzynarodowa, niezwykła seria srebrnych monet kolekcjonerskich, która została rozpoczęta w 2006 roku.

Moneta została wybita w nakładzie do 10 000 szt., na krążku monetarnym próby Ag 925 i wyemitowana przez Niue Island.

Awers:
W środkowej części monety – obraz Francisco Goi „Parasolka” z 1777 roku, przedstawiony w technice tampondruku. Poniżej – napisy: 2010 (rok emisji) oraz NIUE ISLAND (nazwa emitenta). Z lewej strony od obrazu – portret Jej Wysokości Królowej Elżbiety II oraz znak menniczy (m/w). Obok portretu – pionowy napis: ELIZABETH II. W lewym górnym rogu – nominał: 1 DOLLAR.

Rewers:
W centralnej części monety – obraz pędzla Francisco Goi „Maja ubrana” z 1805 roku, przedstawiony w technice tampondruku. W prawej części monety – wizerunek artysty zaczerpnięty z ryciny ”Autoportret w cylindrze”, rozpoczynającej cykl „Kaprysy” z 1799 r. Obok niego, na lewo – stylizowany napis: Francisco Goya. U dołu monety – napis: 1746–1828 (rok urodzin i śmierci artysty).

Projektant: Robert Kotowicz

Francisco Jose Goya y Lucientes urodził się 30 marca 1746 roku w ubogiej, hiszpańskiej wsi Fuendetodos, w prowincji Aragonia. Wraz z rodziną w roku 1760 przeniósł się do Saragossy, gdzie jego talent malarski został odkryty przez miejscowego księdza – ojca Saledo. Solidne wykształcenie zaczął zdobywać w prywatnej szkole dworskiego malarza Francisca Bayeu, z którego siostrą (Josefą) wziął ślub w 1773 roku.

Szerokie znajomości szwagra pomogły Goi otrzymać zlecenia z królewskiej pracowni arrasów Santa Barbara, które w przeciągu trzech lat uczyniły z niego bogatego człowieka. W 1783 roku artysta otrzymał przełomowe zlecenie od Dona Ludwika (brata Karola III) na sportretowanie jego rodziny. Uznanie członków rodziny królewskiej stało się początkiem zawrotnej kariery malarza. Mianowano go malarzem królewskim, a w 1789 roku pierwszym malarzem nadwornym (za rządów Karola IV).

Jego uzależnienie od dworu przerwała w 1982 roku poważna choroba, w konsekwencji której do końca życia borykał się z głuchotą. Ten zwrotny moment jego życia spowodował całkiem nowe podejście do sztuki, którego efektem jest seria 80. rycin „Kaprysy” z 1799 roku, a wśród nich słynne dzieło zatytułowane „Kiedy rozum śpi, budzą się upiory”. Po raz pierwszy tematem jego prac stała się niesprawiedliwość społeczna, jak i okrucieństwo otaczającego go świata. Kolejne prace malarza, jak dramatyczne „Rozstrzelanie powstańców madryckich” z 1808 roku i cykl grafik „Okropności wojny” (zainspirowany wojnami napoleońskimi) z 1810, pogłębiają zainteresowanie malarza mroczną stroną duszy ludzkiej. Równolegle kontynuował współpracę z dworem królewskim dynastii Burbonów, wykonując portrety na zamówienie. Najciekawszym artystycznie okresem twórczości Goi są ostatnie lata jego życia, gdy w 1812 roku opuścił na dobre Madryt i przeniósł się do tzw. „Domu Głuchego”, a później do Bardeaux, gdzie zmarł w 1828. Liczne eksperymenty graficzne z tego okresu oraz niesamowicie twórcze podejście do sztuki zaowocowały najciekawszymi i zarazem najbardziej tajemniczymi pracami artysty. Seria „Czarnych obrazów”, „Tauromachia” oraz „Szaleństwa” są wynikiem dojrzałych przemyśleń, ale i gorzkiego rozczarowania kondycją moralną świata i upadkiem tradycyjnych wartości.