Okolicznościowa moneta 2 zł upamiętniająca postać Benedykta Dybowskiego – polskiego podróżnika, przyrodnika i badacza.
Awers:
Wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej. Po bokach orła oznaczenie roku emisji: 20-10, pod orłem napis: ZŁ 2 ZŁ. W otoku napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA, poprzedzony oraz zakończony sześcioma perełkami.
Pod lewą łapą orła znak mennicy: M/W.
Rewers:
Centralnie stylizowany wizerunek popiersia Benedykta Dybowskiego. Z lewej strony napis: 1833/1930. Z prawej strony, półkolem napis: BENEDYKT DYBOWSKI.
Na boku:
Ośmiokrotnie powtórzony napis: NBP, co drugi odwrócony o 180 stopni, rozdzielony gwiazdkami.
Projekt: Ewa Tyc-Karpińska
Benedykt Dybowski urodził się 12 maja 1833 r. w Adamarynie, niedaleko Mińska. Rozpoczętą w domu pod okiem guwernerów naukę kontynuował w gimnazjum mińskim. Po zdaniu matury w 1853 r. podjął studia na Wydziale Medycznym Uniwersytetu w Dorpacie. Jako student został nagrodzony złotym medalem za pracę o rybach słodkowodnych Estonii.
W 1857 r., z powodu sekundowania w pojedynku kolegi, musiał przenieść się na Uniwersytet Wrocławski, a rok później na Uniwersytet Fryderyka Wilhelma w Berlinie, gdzie w 1860 r. uzyskał dyplom lekarza, broniąc pracę doktorską nt. zjawiska partenogenezy u pszczół. Berliński dyplom nostryfikował w Dorpacie w 1862 r. pracą o rybach karpiowatych Inflant.
W międzyczasie, 8 maja 1861 r., był na krótko aresztowany (i uwolniony pod presją masowych manifestacji) za śpiewanie w katedrze wileńskiej Boże coś Polskę.
Dnia 10 sierpnia 1864 r. Dybowski został skazany na 12 lat katorgi - wyruszył na zesłańczy szlak. Najpierw trafił do obozu pracy - szkutniczej osady Siwakowa, a wkrótce potem przystąpił do organizowania uzdrowiska w Darasuniu. Kolejnym etapem zesłania był nadbajkalski Kułtuk, gdzie Dybowski podjął badania nad fauną Bajkału i Daurii. Częścią planowych badań były również dwie dalekowschodnie podróże. W 1869 r. Dybowski uczestniczył w wyprawie generała Skołkowa do Kraju Amurskiego, Kraju Ussyryjskiego, Władywostoku i Korei. Natomiast drugą podróż, w pełni samodzielną, odbył w latach 1872–1875. Posługując się zbudowaną wraz ze współzesłańcami i towarzyszami podróży – Wiktorem Godlewskim i Michałem Jankowskim – łodzią „Nadzieja”, przepłynął rzekami Argun, Amur i Ussuri do Morza Japońskiego.
Pozostawił po sobie ogromną spuściznę naukową liczącą 343 pozycje, zawierającą nierzadko pionierskie prace z zakresu wielu dziedzin nauk biologicznych i nie tylko (ichtiologii, ornitologii, antropologii, etnologii itd.). Warto również przypomnieć, że Dybowski, wespół z Alfonsem Forelem, jest uważany za twórcę limnologii – nauki zajmującej się badaniem wód
zbiorników śródlądowych, pod kątem określenia ich warunków fizycznych, chemicznych i biologicznych (np.: termiki, prądów, składu chemicznego, sedymentacji, ustroju lodowego, ilościowego i jakościowego występowania organizmów żywych). Badając faunę jeziora Bajkał, polski uczony studiował biologię gatunków (m.in. foki bajkalskiej, ryby gołomianki –
trafnie określając sposób jej rozrodu), opisał ponad 100 nowych dla nauki gatunków kiełży i kilkanaście gatunków ryb, wyodrębnił 3 kompleksy faunistyczne Bajkału. Jako propagator darwinizmu starał się udowodnić istnienie procesów ewolucyjnych zachodzących pod wpływem zmian środowiskowych i izolacji geograficznej. Dybowski jest także autorem
pamiętników będących świadectwem epoki i fotograficznym wręcz zapisem dziejów jego zesłania.
Benedykt Dybowski zmarł 30 stycznia 1930 r. we Lwowie. Został pochowany z honorami państwowymi na cmentarzu Łyczakowskim, w kwaterze powstańców styczniowych.
Tekst powstał na podstawie folderu emisyjnego Narodowego Banku Polskiego.
